Dwarna

Qabel il-Kunsill tal-Malti

Qabel ġie stabbilit il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti, l-Akkademja tal-Malti kienet l-għaqda volontarja li rabtet isimha mal-kultivazzjoni tal-Malti għax kienet twaqqfet apposta fl-1920 biex tistandardizza l-ortografija. Fl-Akkademja, li dak iż-żmien kienet tissejjaħ l-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti, kien hemm l-aqwa kittieba, bħal Dun Karm, Ġużè Galea u Ġużè Muscat Azzopardi. Kien hemm ukoll l-aqwa filologi Maltin ta’ dik il-ħabta, bħal Pietru Pawl Saydon u Ninu Cremona. L-akbar biċċa xogħol li għamlet l-Akkademja, mela, kienet l-istandardizzazzjoni tal-ortografija – ħidma li l-awturi, il-pubblikaturi u l-għalliema kienu jħossu bżonnha dak iż-żmien ħalli jkun hemm sistema waħda uniformi ta' kitba bil-Malti.

Imma x-xogħol fuq l-ortografija huwa parti żgħira mill-politika lingwistika.

Ġara wkoll li fl-1937 l-Università ta' Malta waqqfet id-Dipartiment tal-Malti u fl-1988 l-Istitut tal-Lingwistika. Il-membri taż-żewġ entitajiet huma kkwalifikati akkademikament imma dawn ma kellhomx setgħa jfasslu l-politika lingwistika għal pajjiżna.

Maż-żmien kien hemm diversi tentattivi biex issir liġi li ssaħħaħ il-qagħda tal-ilsien Malti. Fl-1994 twaqqaf il-Bord għall-Ilsien Malti li bis-saħħa tar-rapport tiegħu Strateġija għal-Lingwa Nazzjonali (2001), wasalna biex fl-2005 l-Parlament approva unanimament il-Liġi tal-Malti, li kienet imbuttata mill-Onor. Louis Galea, li dak iż-żmien kien il-Ministru tal-Edukazzjoni. B’din il-liġi, l-Istat beda jikkontribwixxi b’mod konkret għall-ħarsien u l-iżvilupp tal-ilsien nazzjonali. Bl-istess liġi, twaqqaf il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti li huwa l-uniku korp tal-gvern responsabbli mill-iżvilupp tal-lingwa Maltija. L-Akkademja tal-Malti llum hi ffukata aktar fuq il-qasam letterarju tal-Malti, u flimkien mal-għaqdiet l-oħra tal-Malti u l-Università tintalab tikkoordina ħidmietha biex jintlaħqu l-miri nazzjonali b'risq l-ilsien nazzjonali.

 

Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti

Il-Kunsill tal-Malti huwa magħmul minn 11-il membru. Fosthom hemm rappreżentanti mid-Dipartiment tal-Malti u l-Istitut tal-Lingwistika fl-Università, l-Akkademja tal-Malti, id-Dipartiment tal-Kurrikulu, l-Istitut tal-Ġurnalisti Maltin, il-Kunsill Malti għall-Kultura u l-Arti, l-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali u rappreżentant tal-għaqdiet tal-Malti.

Il-Kunsill jaqa’ taħt il-Ministeru tal-Edukazzjoni u l-Gvern jagħtih il-fondi biex iwettaq il-proġetti tiegħu. Barra minn hekk, bis-setgħa tal-Liġi jgawdi mill-awtonomità li tixraqlu fil-qadi ta’ dmirijietu.

Jaħdem billi jiddelega x-xogħol lill-Kumitati Tekniċi tiegħu, maħtura apposta minnu, li jieħdu ħsieb l-oqsma tal-Edukazzjoni, ix-Xandir, it-Terminoloġija u t-Traduzzjoni, u l-Iżvilupp tal-Malti fl-Informatika.

Il-Kunsill huwa membru tal-Federazzjoni Ewropea tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali tal-Lingwa (EFNIL). Din tiġbor flimkien l-istituzzjonijiet tal-24 lingwa uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

 

Il-Membri tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti


Il-Membri tal-Kunsill (2013-)

President   Prof. Ray Fabri
Viċi President   Charles Flores
Segretarju   Dr George Farrugia
Membri   David Agius Muscat
    Prof. Albert Borg
    Dr Peter Grech
    Dr Simone Inguanez
    Victor Laiviera
    Prof. Manwel Mifsud
    David Muscat
    Dr Michael Spagnol
     
Direttur Eżekuttiv   Thomas Pace


Il-Membri tal-Kunsill (2009-2012)

President   Prof. Manwel Mifsud
Viċi President   Dr Simone Inguanez
Segretarju   Dr George Farrugia
Membri   David Agius Muscat
    Clare Azzopardi
    Dr Joseph Axiaq
    Prof. Albert Borg
    Prof. Ray Fabri
    Mario Schiavone
    Olvin Vella
     
Direttur Eżekuttiv   Thomas Pace
 

Il-Membri tal-Kunsill (2005-2008)

President   Prof. Manwel Mifsud
Viċi President   Dr Josette Attard
Segretarju   Dr George Farrugia
Membri   Prof. Albert Borg
    Joseph P. Borg
    Prof. Charles Briffa
    Victor Cauchi
    Prof. Ray Fabri
    Prof. Joe Friggieri
    Dr Simone Inguanez
    Mario Schiavone
     
Direttur Eżekuttiv   Olvin Vella
 

It-Twemmin tal-Kunsill

Il-Kunsill jara li f’xogħlu jkun serju u professjonali billi jirriċerka u jibbaża d-deċiżjonijiet tiegħu fuq min verament studja l-lingwa; inklużiv billi, bi djalogu miftuħ, jisma’ u jikkonsulta ma’ kull min ikun interessat, għax il-Malti hu l-ilsien tagħna lkoll u jużah kulħadd; u ġentili billi jersaq lejn il-pubbliku “bil-kelma t-tajba”. Ma naħdmux bil-forza imma bil-konvinzjoni għax minn dak li nirċievu u naqraw mill-poplu u mill-konkorrenza għall-attivitajiet u l-korsijiet li norganizzaw, konxji li l-poplu Malti interessat fi lsienu u jħobbu.