Mistoqsija u Tweġiba

Mistoqsija: In-nom "ftehim" għandu plural?

Fil-Malti għandna kliem bħal

ksur (nom verbali) kisra (nom verbali tal-unità - waħda) u kisriet (plural magħdud).

Bħalha: ftehim (nom verbali) - ftehima (nom tal-unità) - ftehimiet (plural magħdud)

ftehim tagħti l-kunċett ġenerali, il-fatt li wieħed ikun lest biex jiftiehem ma' ħaddieħor (eż. "il-ftehim bejn l-aħwa sabiħ"). Importanti li n-nom verbali "ftehim" ma jintużax fil-plural.
ftehima tiġi okkażjoni waħda ta' "ftehim", akkordju ta' darba. Mela strettament meta jiġi ffirmat akkordju suppost għandu jingħad: "saret ftehima bejn Malta u l-Belġju".
ftehimiet tiġi l-plural ta' ftehima.

Issa fil-prattika sikwit jiġri li l-azzjoni waħda, li għaliha hemm in-nom tal-unità, titwassal permezz tan-nom verbali. Dan isir għax, fl-aħħar mill-aħħar, meta jseħħ akkordju wieħed, dan ikun twettiq wieħed tal-ftehim inġenerali; ftehim ta' darba.

Innota li ngħidu wkoll: "wara l-quddiesa ssir il-ġabra" jew "wara l-quddiesa jsir il-ġbir", għax kull "ġabra" hi każ wieħed ta' "ġbir".

L-istess ġara fil-każ ta' "ftehim". Meta xi ġurnalisti bdew jużaw in-nom verbali (ftehim) flok in-nom tal-unità (ftehima) għal azzjoni waħda (eż. "ġie ffirmat ftehim" flok "ġiet iffirmata ftehima"), ma kien ġara xejn u kulħadd fehemhom. Imma mbagħad meta ġew bżonn il-plural, sabu ruħhom fi sqaq. Kieku kienu użaw "ftehima", allura kienu jkunu jistgħu jużaw il-plural "ftehimiet". Minflok hekk, xi wħud biddlu l-istruttura tal-kelma għax bdew jużaw "ftehim" (li hija singular) bħala plural, f'espressjonijiet li mhumiex grammatikalment korretti, bħal: "ġew iffirmati żewġ ftehim" (flok "żewġ ftehimiet"). B'hekk ħarġu b'nom verbali li hu invarjabbli, jiġifieri bħal speċi jibqa' l-istess fis-singular u fil-plural!

U dan mhux ma' "ftehim" biss, għax sikwit tisma' xi żarżira bħal: "Se jkun hemm ħames ġbir" minflok "Se jkun hemm ħames ġabriet".


L-istess ħaġa tgħodd għal: tkabbir - tkabbira - tkabbiriet. Dawn ukoll huma grammatikalment korretti, u fil-fatt joffru l-medda kollha tal-forom meħtieġa.
 
Għax il-lingwa bħan-natura, meta tbagħbas iżżejjed magħha taf tagħtik it-tagħlima tagħha. Bil-kwiet.

 

Trid taqra aktar?

In-nomi verbali jġibu ruħhom bħall-kollettiv. Dawn huma ftit eżempji:

Kollettiv
(Nom tat-Tip)
  Nom
tal-Unità
  Plural
Magħdud
ful   fula   fuliet
bini   binja   binjiet
injam   injama   injamiet
briks   briksa   briksiet

Kompli aqra fuqhom mill-ktiba "The Collective in Maltese" (M. Mifsud).

<Ara l-mistoqsijiet l-oħra