Qabel il-Kunsill tal-Malti

Qabel ġie stabbilit il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti, l-Akkademja tal-Malti kienet l-għaqda volontarja li rabtet isimha mal-kultivazzjoni tal-Malti għax kienet twaqqfet apposta fl-1920 biex tistandardizza l-ortografija. Fl-Akkademja, li dak iż-żmien kienet tissejjaħ l-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti, kien hemm l-aqwa kittieba, bħal Dun Karm, Ġużè Galea u Ġużè Muscat Azzopardi. Kien hemm ukoll l-aqwa filologi Maltin ta’ dik il-ħabta, bħal Pietru Pawl Saydon u Ninu Cremona. L-akbar biċċa xogħol li għamlet l-Akkademja, mela, kienet l-istandardizzazzjoni tal-ortografija – ħidma li l-awturi, il-pubblikaturi u l-għalliema kienu jħossu bżonnha dak iż-żmien ħalli jkun hemm sistema waħda uniformi ta’ kitba bil-Malti.

Imma x-xogħol fuq l-ortografija huwa parti żgħira mill-politika lingwistika.

Ġara wkoll li fl-1937 l-Università ta’ Malta waqqfet id-Dipartiment tal-Malti u fl-1988 l-Istitut tal-Lingwistika. Il-membri taż-żewġ entitajiet huma kkwalifikati akkademikament imma dawn ma kellhomx setgħa jfasslu l-politika lingwistika għal pajjiżna.

Maż-żmien kien hemm diversi tentattivi biex issir liġi li ssaħħaħ il-qagħda tal-ilsien Malti f’Malta. Fl-1994 twaqqaf il-Bord għall-Ilsien Malti li bis-saħħa tar-rapport tiegħu Strateġija għal-Lingwa Nazzjonali (2001), li l-imħuħ ewlenin warajh kienu l-Prof. Manwel Mifsud u l-Prof. Albert Borg mid-Dipartiment tal-Malti fl-Università, wasalna biex fl-2005 l-Parlament approva unanimament il-Liġi tal-Malti. Din kienet imbuttata mill-Onor. Louis Galea, li dak iż-żmien kien il-Ministru tal-Edukazzjoni. B’din il-liġi, l-Istat beda jikkontribwixxi b’mod konkret għall-ħarsien u l-iżvilupp tal-ilsien nazzjonali. Bl-istess liġi, twaqqaf ukoll il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti li huwa l-uniku korp tal-gvern responsabbli mill-iżvilupp tal-lingwa Maltija u mill-Malti bħala lsien uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. L-Akkademja tal-Malti llum hi ffukata aktar fuq il-qasam letterarju tal-Malti, filwaqt li l-Kunsill tal-Malti jiddedika aktar ir-riżorsi tiegħu fuq l-aspett lingwistiku. Il-Kunsill jikkordina wkoll il-ħidma tiegħu flimkien mal-għaqdiet volontarji l-oħra tal-Malti, u dipartimenti varji fl-Università, biex jilħaq il-miri tiegħu b’risq l-ilsien nazzjonali.